Việt Báo

SỨC KHỎE

Lý do các nước giàu nhiễm COVID-19 nhiều hơn nước nghèo

Các nhà khoa học đang nghiên cứu liệu vaccine ngừa lao BCG, bại liệt, sởi – quai bị – rubella có ngừa được COVID-19?

COVID-19 đã xuất hiện nhiều tháng, làm hơn 2 triệu người nhiễm bệnh trong đó cả hơn 134.000 người đã chết. Hiện các nhà khoa học tại các trường đại học, các công ty công nghệ sinh học và các hãng dược vẫn đang chạy đua với thời gian để phát triển một loại vaccine ngừa. Theo tạp chí Nature, hiện có khoảng 115 ứng viên vaccine đang trong nhiều giai đoạn thử nghiệm khác nhau.

Bên cạnh công tác nghiên cứu phát triển một loại vaccine mới, nhiều nhà khoa học cũng đang nghiên cứu khả năng các loại vaccine ngừa các bệnh truyền nhiễm hiện có có khả năng giúp hệ miễn dịch con người chống lại COVID-19 hay không.

Các nước nghèo ít nhiễm nhờ dùng đại trà vaccine ngừa lao BCG?

Một trong số các loại vaccine được các nhà khoa học quan tâm và thực hiện nhiều nghiên cứu là vaccine ngừa lao BCG (Bacillus Calmette-Guérin) vốn đã được phát triển khoảng 100 năm trước. BCG là một trong những vaccine được biết đến rộng rãi nhất thế giới với lịch sử tồn tại lâu dài và độ an toàn. Vaccine BCG thường được dùng trong các chiến dịch tiêm chủng phổ thông ở các nước đang phát triển.

Theo dữ liệu từ trang web BCG World Atlas (chuyên theo dõi chính sách và hoạt động sử dụng vaccine BCG trên thế giới), các nước phát triển như Mỹ, Canada không khuyến khích sử dụng vaccine BGC đại trà toàn quốc hoặc chỉ khuyến nghị sử dụng cho các nhóm có nguy cơ nhiễm lao cao. Nhiều nước châu Âu cũng đã ngưng chương trình này. Ireland thì đã ngưng chương trình dùng vaccine BCG sau năm 2015.

Một số nhà nghiên cứu cho rằng các nước còn sử dụng vaccine BCG trong ngừa lao cho cộng đồng có số ca nhiễm và tử vong vì COVID-19 thấp hơn so với các nước không còn sử dụng loại vaccine này.

Một nghiên cứu do một đội chuyên gia về bệnh truyền nhiễm và tiết niệu từ Ireland và Mỹ thực hiện cho thấy có sự liên hệ giữa vaccine ngừa lao BCG và tỷ lệ nhiễm – chết từ COVID-19.

Tiến sĩ Paul Hegarty cùng thực hiện nghiên cứu trên cho biết vaccine BCG một thời gian khá lâu đã không chỉ được dùng để ngừa lao, mà còn được dùng cho các bệnh nhân ung thư bàng quang, vì nó được phát hiện làm chậm lại đà tiến triển của bệnh hay giảm tần suất tái phát. Tiến sĩ Hegarty chuyên công tác tư vấn y khoa tại bệnh viện tư Mater ở thủ đô Dublin (Ireland).

Vì thế nhóm chuyên gia trên đã quyết định nghiên cứu thử xem liệu vaccine BCG có tác dụng với virus SARS-CoV-2 gây dịch COVID-19 hay không.

Các chuyên gia đã tập hợp dữ liệu về COVID-19 từ 153 nước và chia thành 2 nhóm: nhóm các nước có thực hiện các chương trình tiêm chủng quốc gia với vaccine BCG, và nhóm không thực hiện.

Sau khi cân nhắc, đánh giá các khác biệt ở từng nước, các chuyên gia kết luận rằng tỷ lệ nhiễm COVID-19 hàng ngày ở các nước có thực hiện tiêm chủng quốc gia bằng vaccine BCG là 0,8/1 triệu, so với tới 34,8/1 triệu ở các nước không thực hiện.

Tỷ lệ tử vong (tính trên số ca nhiễm) là 4,1% ở các nước có thực hiện các chương trình tiêm chủng quốc gia bằng vaccine BCG, so với 5,1% ở các nước không thực hiện.

“Chúng tôi kinh ngạc khi phát hiện dữ liệu này và rồi chúng tôi quyết định đánh giá từng nước. Các nước có thực hiện chương trình tiêm chủng bằng vaccine BCG dường như có kết quả hứa hẹn hơn”, theo Tiến sĩ Hegarty.

Một số nghiên cứu khác cũng cho thấy có sự liên hệ tương tự giữa vaccine BCG và COVID-19, như nghiên cứu của nhóm Tiến sĩ Hegarty.

Một nghiên cứu do các chuyên gia về vaccine tại trường Y tế công cộng Bloomberg thuộc đại học Johns Hopkins (Mỹ) cho thấy tỷ lệ tử vong vì COVID-19 ở các nước có thực hiện tiêm chủng BCG thấp hơn các nước không thực hiện tới 5,8 lần.

Cần nghiên cứu, theo dõi thêm nữa

Nghiên cứu của nhóm Tiến sĩ Hegarty dự kiến sẽ được công bố trên tạp chí European Urology Oncology. Tuy nhiên Tiến sĩ Hegarty vẫn nói cần phải có thêm nhiều nghiên cứu nữa để củng cố hơn giả thuyết vaccine ngừa lao BCG có tác dụng ngừa nhiễm COVID-19 và kiềm chế tử vong vì căn bệnh này.

“Vào thời điểm này thì đây là một điều cần theo dõi, và tất cả mới chỉ có thế” – theo Tiến sĩ Hegarty.

Hiện đang có một số thử nghiệm ngẫu nhiên được thực hiện trên một số lượng nhân viên y tế. Các nhân viên y tế này vốn đã được tiêm vaccine BCG và cho tiếp xúc với virus SARS-CoV-2.

Tiến sĩ Madhukar Pai tại đại học McGill (Canada) và là một thành viên phát triển dữ liệu của BCG World Atlas cũng đồng tình phải có các nghiên cứu thêm về giả thuyết dùng vaccine BCG với COVID-19.

BÀI ĐẶC BIỆT